Γράφει ο Μανόλης Ζουμπάς
Εποποιία είναι κάθε συλλογικό επίτευγμα το οποίο θεωρείται κορυφαίο, εξαιρετικό και αξιομνημόνευτο, ικανό να παραδειγματίζει, να εμπνέει, και ο λαός έχει ανάγκη από αιώνια πρότυπα, υποδείγματα. Αγαπούμε το σήμερα και το αύριο, γι’ αυτό γυρίζουμε στο ελληνικό χθες.
Από την Ολυμπία παίρνουν το φως για τους ολυμπιακούς αγώνες, απ’ την Αθήνα, μεγάλη εστία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, την παγκόσμια πρωτεύουσα του ανθρωπισμού, της παιδείας, τη φλόγα, που υψώνει σε διαστάσεις αιώνιες, παγκόσμιες, μυθικές, στο μεγαλοδιάστατο, πολυδιάστατο άνθρωπο της ελληνικής πεζογραφίας και ποίησης.
Ο ασώπαστος, ανυπέρβλητος κελαηδισμός τους, θερμαίνει και αναφτερώνει πλειάδα νεοελλήνων εργατών του πνεύματος. Πλουσιότατη η βιβλιογραφία, μεστή έρωτα προς την αρχαία Ελλάδα ξένων αρχαιολατρών, πνευματικό κηδεμόνα ολόκληρου του κόσμου και όχι μόνο της Ευρώπης.
Ο σύγχρονος ελληνισμός με την τόσο παλιά και πονεμένη ιστορική ζωή, κράτησε πάντοτε ψηλά τη φωτεινή δάδα του ελληνισμού. Ύστερα από φοβερές ταλαιπωρίες κινείται πάλι ελεύθερος, σύστοιχο της ζωής του, φύτρωσε σε τούτο τον ηλιόλουστο τόπο το αΐδιο και αιώνιο σύνθεμα γαλάζιου ουρανού, ακρογιαλιών, και με την ανασύνταξη της θηλυκιάς τετραγωνικής νόησης, σωρεύει τις ηθικές ιδέες, περιχύνει το θεόσταλτο φως δημιουργίας, ανανεώνει το έθνος.
Αγωνίζεται πώς να βγει μπροστά, πως να δημιουργήσει τέχνη, επιστήμη, τεχνική, φιλοσοφία. Διαθέτουν οι σύγχρονοι Έλληνες πνευματικό δυναμισμό, που μπορεί να μεταμορφώσει πάλι τον πολιτισμό και να προβληθεί σ’ ολόκληρη την οικουμένη. Διαγράφει πάλι την τροχιά του, αυτήν που του έταξε η παντοδύναμη Μοίρα του.
Ο απόδημος ελληνισμός χάρη στον ανθρωπισμό που διαθέτει, έχει βαθιά τις ρίζες στον αρχαίο ελληνικό στοχασμό, διαχρονικό μεγαλείο, είναι πολύτιμος στις χώρες όπου βρίσκεται, και θέλει να το διαχύσει σ’ όλα τα πλάτη της μητέρας γης, για να συνενωθούν οι άνθρωποι. Τιμά την πατρίδα του στα ξένα. Το δημιουργικό παρόν του ελληνισμού διατηρεί την οικουμενικότητά του μέσω της ακμαίας διασποράς του.
Η πρώτη στον κόσμο γεννιέται η αγαπημένη Αθηναϊκή Δημοκρατία, στην καλύτερη δυνατή μορφή της τον 5ο αιώνα με τον Περικλή, «Της Ελλάδος παίδευσις», όπως λέει ο Θουκυδίδης.
Ο Πλάτωνας στην 7η επιστολή που δίδει το νόημα της παιδείας με την εικόνα του σπηλαίου. Πρώτοι οι Έλληνες δημιούργησαν την παιδεία. Δημοκρατία και παιδεία είναι δυο ιδέες και ενέργειες αναπόσπαστα και αμφίδρομα δεμένες. Δημοκρατία σημαίνει άφθονη παιδεία, που σημαίνει πιο γερή υποδομή της δημοκρατίας.
Η δημοκρατία απελευθερώνει τη σκέψη και τη δράση, η παιδεία μορφώνει τη σκέψη, οργανώνει τη δράση, για να μην εκτροχιάζεται το άρμα της πολιτείας, για να μη γίνεται Φαέθων ο ηνίοχος άνθρωπος, ο οποίος δημιούργησε την παιδεία, το μέγα επίτευγμα, και η παιδεία δημιουργεί ανθρώπους, και αυτοάγονται, δρόμους ελευθερίας του πολιτισμού. Η δημοκρατία ενθαρρύνει, βοηθά τον καθένα να αναπτυχθεί στον ανώτατο δυνατό βαθμό. Η λέξη παιδεία εμφανίζεται το πρώτο κατά τις αρχές του 5ου αιώνα στους «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου.