Η γνωστή φράση της ιστορίας “Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διέβη τον Προύθο” σημαίνει “Η Επανάσταση αρχίζει”.
Ναι, αλλά πώς θα πρέπει να εννοήσουμε την φράση; Τι σημαίνει κατά λέξη
και κατά (πρωταρχικό) νόημα; Σημαίνει ότι ο Υψηλάντης περνά από την
ρωσική Βεσσαραβία στην ρωσο-οθωμανική Μολδαβία, άρα
- Η Επανάσταση σχετίζεται οργανωτικά με την Ρωσία
- Η Επανάσταση ξεκινά από τα πριγκηπάτα της Μολδαβίας και της Βλαχίας

Ως προς το πρώτο: Ο Υψηλάντης είναι ο
αρχηγός της Επανάστασης. Λαμβάνει μόνος του τις καίριες αποφάσεις;
Προφανώς όχι. Βρίσκεται εν υπηρεσία (ρωσική) όταν περνά τον Προύθο,
σχετίζεται με Ρώσους αξιωματικούς που τον βοηθούν και τα ιστορικά
τεκμήρια μας αφήνουν την βεβαιότητα ότι ο τσάρος Αλέξανδρος γνωρίζει
άριστα αυτό που θα αρνηθεί εκ των υστέρων. Ο Καποδίστριας που επίσης
γνωρίζει τα πάντα (εκτός των άλλων, ήταν ο διοικητής της Βεσσαραβίας) θα
συντάξει και την ανακοίνωση του τσάρου που αποκηρύσσει τον Υψηλάντη και
το εγχείρημά του, δίνοντας έτσι την άδεια στον οθωμανικό στρατό να
εισβάλλει στην αποστρατικοποιημένη Βλαχομπογδανία. Ένα ακόμη γεγονός που
θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψιν είναι ότι ο Υψηλάντης έχει ορίσει ως
σημείο έναρξης της Επανάστασης την Πελοπόννησο και ως ημέρα την 25η
Μαρτίου. Ο απεσταλμένος του Παπαφλέσσας την ημέρα που ο Υψηλάντης περνά
τον Προύθο, γράφει στον Ξάνθο εκφράζοντας την απορία του για το ότι ο
Αρχηγός παραμένει άφαντος. Επομένως, νέα δεδομένα μας παραπέμπουν στο
γεγονός ότι η κήρυξη της Επανάστασης επιθυμεί να συσκοτίσει την
προέλευση και τον στόχο της, αλλά, ταυτόχρονα θέλει να δώσει τις
απαιτούμενες δόσεις θάρρους και ορμής σε μια δύσκολη, μοναχική εκκίνηση.
«Μια μεγάλη δύναμη με ακολουθεί» λέει ο Υψηλάντης, πλην, η δύναμη αυτή
θα εμφανιστεί με καθυστέρηση 8 ετών (ρωσοτουρκικός πόλεμος 1828-29),
λίγο αφού ο Υψηλάντης ξεψυχήσει στην Βιέννη και ο Καποδίστριας αναλάβει
την διοίκηση του -ακαθόριστου ακόμα- κράτους. Ο Αρχηγός δεν είναι
εντάξει στο ραντεβού του. Πάει σε άλλη περιοχή και νωρίτερα από την
καθορισμένη ημερομηνία. Πώς εξηγείται αυτό;

Βρίσκομαι σε αδυναμία να παρουσιάσω στην αυτοκρατορική σας μεγαλειότητα αποδείξεις για την αλήθεια της αφήγησης που υποβάλλω ενώπιόν σας υψηλότατε, δεν είμαι σε θέση παρά να σας δώσω το λόγο της τιμής μου και να εμπιστευτώ στο λόγο της τιμής του κόμη Καποδίστρια, κι επομένως στη μαρτυρία του για την ακρίβεια και την προσήλωσή μου στην αλήθεια. Δεν είναι δυνατόν να την κρύβει κανείς όταν αντιμετωπίζει το θάνατο κατάματα και θάταν ο χυδαιότερος των ανθρώπων αν τολμούσε να εξαπατήσει τον μονάρχη του τη στιγμή που περιμένει απ’ αυτόν χάρη για τον εαυτό του και ένα μέλλον λιγότερο σκληρό για τ’ αδέρφια του που παρασύρθηκαν σ’ αυτό το εγχείρημα από μένα. (Ιανουάριος 1828, μτφ. Κώστα Βαλέτα)
Την παράγραφο αυτή παρέλειψε ο Ιωάννης
Φιλήμων το 1859 στο Δοκίμιό του, όταν δημοσίευσε την επιστολή του
Υψηλάντη. Η πρωτότυπη επιστολή (στα γαλλικά) δημοσιεύτηκε το 1999 από
τους Gregori Arš και Κωνσταντίνο Σβολόπουλο (Correspondance inédite, 1816-1828). Μεταφρασμένη δημοσιεύτηκε από τον Κ. Βαλέτα το 2002 (Αλληλογραφία Υψηλάντη).

Σύμβολα
Φιλικής Εταιρείας, Ιερού Λόχου και σφραγίδα του Κυβερνήτη Καποδίστρια.
Κοινό στοιχείο είναι το υπερεθνικό σύμβολο του Σταυρού
Ως προς το δεύτερο: Πέρασε λοιπόν τον
Προύθο κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες ο αρχηγός της Επανάστασης. Και
μετά; Ποια είναι τα επόμενα στοιχεία που πιστοποιούν τον εθνικό ή
υπερεθνικό χαρακτήρα της Επανάστασης; Είναι η τελετή στο Ιάσιο, τότε
πρωτεύουσα της Μολδαβίας, δυο μέρες αργότερα, 24 Φεβρουραρίου 1821 (26
λέει ο Φιλήμων, οι προκηρύξεις έχουν ημερομηνία 24-2-1821). Στην
Εκκλησία των Τριών Ιεραρχών γίνεται ο αγιασμός της Επανάστασης. Ο
μητροπολίτης Βενιαμίν περιζώνει το σπαθί στον Υψηλάντη υπό τον ψαλμό του
Δαυίδ «Περίζωσε την ρομφαία σου». Η σημαία είναι τρίχρωμη, τα σύμβολα
είναι ο Σταυρός, η επιγραφή ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ, ο Φοίνικας, η επιγραφή «Εκ
της τέφρας μου αναγεννώμαι» και οι εικόνες του Αγ. Κωνσταντίνου, της Αγ.
Ελένης και του Αγ. Γεωργίου (περιγραφή του Ξάνθου, αυστριακή αναφορά, Φιλήμων). Η κεντρική προκήρυξη του Υψηλάντη είναι αμφίσημη. Στο «Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος»
ο Υψηλάντης καλεί τους Έλληνες στα όπλα κατά μίμησιν των λαών της
Ευρώπης, αλλά τους καλεί μαζί με τους αδελφούς Σέρβους και με το προς
την ιεράν Θρησκείαν Σέβας να υψώσουν το σημείο του Σταυρού για να
συντρίψουν τους εχθρούς «Πέρσες». Σε άλλη προκήρυξη της ίδιας μέρας απευθύνεται στους εντόπιους Γραικούς (δηλαδή στους ελληνόφωνους) και εκεί δηλώνει ξεκάθαρα ότι Έλληνες είναι όλοι οι χριστιανοί:
οι Πελοποννήσιοι, οι Ηπειρώτες, οι Θεσσαλοί, οι Σέρβοι, οι Βούλγαροι,
οι νησιώτες. Στην προκήρυξη αυτή γίνεται αναφορά και στο σύμβολο της
Επανάστασης: στον Φοίνικα των Ελλήνων. Αυτόν που θα καταργήσει η πλευρά
του Μαυροκορδάτου και θα επαναφέρει το 1829 ο Καποδίστριας. Τα σύμβολα
της Φιλικής Εταιρείας, του Ιερού Λόχου, καθώς και ο όρκος των Ιερολοχιτών
δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας για τις προθέσεις της Επανάστασης
των Χριστιανών. Ωστόσο, την ερμηνεία αυτή θα διαψεύσει ο Πατριάρχης,
που, ως ηγέτης των Ορθοδόξων, θα αποκηρύξει την Επανάσταση. Την κίνηση
αυτή έχει προβλέψει ο Υψηλάντης. Δεν θεωρεί τον εαυτό του αφορισμένο,
δεν διαμαρτύρεται κατά του Πατριαρχείου. Μάλιστα, έχει ειδοποιήσει
προκαταβολικά τον ελλαδικό χώρο να μην την λάβει υπόψη του (πράγμα που
έκανε το 1805). Ο Σουλτάνος θα κρεμάσει στον απαγχονισμένο Πατριάρχη
Γρηγόριο Ε΄ την αιτία της εκτέλεσής του: ο Πατριάρχης όχι μόνον δεν
ειδοποίησε την οθωμανική διοίκηση για όσα ήξερε, αλλά ο ίδιος μετείχε
-πιθανότατα ως αρχηγός- στην συνωμοσία της Φιλικής Εταιρείας.
Η διπλή υπερεθνική αποκήρυξη της
Επανάστασης (ο τσάρος ήταν και αρχηγός της ρωσικής Εκκλησίας) θα γίνει
αφορμή διεκδίκησής της στο νότιο τμήμα της από την εθνική παράταξη
(Μαυροκορδάτος, Νέγρης, Καρατζάς, Φαρμακίδης, Τρικούπης…). Όμως η
υπερεθνική πλευρά (Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης, Τζαβέλλας, Μεταξάς,
Ρώμας…) θα καταφέρει το 1827 (μετά από δύσκολους ελιγμούς) να εκλέξει
αρχηγό του υπό ίδρυση κράτους τον αφανή ηγέτη της Επανάστασης, τον
Ιωάννη Καποδίστρια. Η άφιξή του στην Αίγινα θα συμπέσει με τον θάνατο
του κατασυκοφαντημένου Υψηλάντη που θα θυσιαστεί, προκειμένου να
επικρατήσει η Επανάσταση στον ελλαδικό χώρο.
Στέργιος Ζυγούρας
Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΕΝΑΤΟΥ ΚΥΜΑΤΟΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Επειδη Η Ανθρωπινη Ιστορια Δεν Εχει Ειπωθει Ποτε.....Ειπαμε κι εμεις να βαλουμε το χερακι μας!
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.